Καλωσορίσατε στην Kritiki GR! Ακόμα δεν έχετε αποφασίσει τι να δείτε στον κινηματογράφο ή το σαββατοκύριακο στην τηλεόραση; Εδώ θα βρείτε τα πάντα για τις ταινίες που ψάχνετε.






Les quatre cents coups (Τα 400 χτυπήματα-1959)

(Από τον Πάνο Λιάκο)

Ο Φρανσουά Τρυφώ, όπως και ο Ζαν Λυκ Γκοντάρ, ξεκίνησε την καριέρα του σαν κριτικός κινηματογράφου (και όχι όπου και όπου αλλά στο προσεγμένο Cahiers du Cinema) αλλά έπειτα στράφηκε στη σκηνοθεσία. Ευτυχώς για εμάς, αφού από την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του φάνηκε το ταλέντο του αλλά και η ευαισθησία του πάνω σε κοινωνικά θέματα. Δίχως να μας κάνει ποτέ κήρυγμα, με ένα ύφος πολύ κοντά στον ιταλικό νεορεαλισμό και με πλειάδα αυτοαναφορικών στοιχείων ο Τρυφώ στα ''400 χτυπήματα'' μας αφηγείται την ιστορία του Αντουάν, ενός ατίθασου δεκατριάχρονου, ο οποίος νιώθει απογοητευμένος από το οικογενειακό και σχολικό του περιβάλλον. Μοναδική αχτίδα φωτός στην ''αλήτικη'' (αν θα μπορούσε κανείς να τη χαρακτηρίσει έτσι) ζωή του, ο κινηματογράφος.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Διότι ο Τρυφώ αφιερώνει ένα σημαντικό μέρος της ταινίας στο να μας δείξει την καθημερινότητα του μικρού Αντουάν στο σχολείο. Είναι ολίγον τι απείθαρχος αλλά και οι καθηγητές αυστηροί. Δεν ασκούν μονάχα λεκτική και ψυχολογική αλλά ακόμα και σωματική βία στα παιδιά. Αυτό μόνο αρνητικές επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει για τον ψυχισμό και τη συμπεριφορά τους. Ο ήρωας της ταινίας μας-τον ενσαρκώνει ρεαλιστικότατα ο Ζαν Πιερ Λεόντ-δεν μπορεί να συμβαδίσει με τον μικροαστικό τρόπο σκέψης των καθηγητών του. Και αυτό είναι και το φυσικό. Ακόμα είναι ένα παιδί. Ποθεί όσο τίποτε στον κόσμο μια βόλτα στο λούνα παρκ ή να καταφύγει στον κόσμο του σινεμά που τόσο αγαπάει. Τι είδους εκπαίδευση είναι αυτή που δεν αφήνει τα παιδιά να αναπτύξουν τα δικά τους ξεχωριστά ενδιαφέροντα; Και τι είδους δάσκαλος είναι εκείνος που ενώ ο μαθητής του προσπαθεί (για να ανασκευάσω όσο μπορώ μια σκηνή της ταινίας) να τον εντυπωσιάσει με στίχους του Ονορέ Ντε Μπαλζάκ εκείνος απορρίπτει το γραπτό του και τον τιμωρεί;

Από την άλλη έχουμε και τη ζωή του Αντουάν έξω από το σχολείο. Βλέπουμε ότι αναπτύσσει σχέσεις με ένα παιδί με το οποίο μοιράζονται την ίδια αγάπη για τον κινηματογράφο αλλά παράλληλα σχεδιάζουν να κλέψουν μια γραφομηχανή από την εταιρεία στην οποία δουλεύει ο πατέρας του μικρού μας ήρωα. Ο Αντουάν-όπως βέβαια και ο Τρυφώ-δεν γνώρισε ποτέ τον βιολογικό του πατέρα παρά μόνο τη μητέρα του που δεν φαίνεται να του δίνει ιδιαίτερη σημασία παρά ενδιαφέρεται για την εξωτερική της εμφάνιση και τις βόλτες της με τους μουστακαλήδες Γάλλους της. Με τον πατριό του ίσως μέχρι ενός σημείου να επικοινωνούν αλλά μιλάμε για έναν άνθρωπο που δεν έχει βγάλει το Γυμνάσιο και που βασανίζεται συνεχώς από σκέψεις περί προαγωγής, αφεντικών κ.τ.λ. Σε γενικές γραμμές, οι δυο γονείς παρουσιάζονται εντελώς στον κόσμο τους με ελάχιστη πραγματική θέληση να καταλάβουν το παιδί τους και τις ανάγκες του.

Και έρχεται η στιγμή-η αποφράδα στιγμή-που οι δυο γονείς επιλέγουν να εγκαταλείψουν το παιδί στα χέρια της κοινωνική φροντίδας, σε ένα ίδρυμα για ανήλικους εγκληματίες. Ξεχνάμε βέβαια ότι αυτό το παιδί δεν έχει σκοτώσει τους γονείς του, δεν υπήρξε προαγωγός γυναικών και ούτε δημιούργησε ολόκληρη συμμορία παρά μόνο κατέφυγε στην παρανομία λόγω έλλειψης θαλπωρής από την οικογένειά του και φυσικά το σχολικό του περιβάλλον. Και πώς επιπλέον τεκμαίρεται ότι δεν μιλάμε για έναν πραγματικό εγκληματια; Μα φυσικά απ'το ότι καταφεύγει στην ποίηση και τον κινηματογράφο (ποίηση δεν είναι άραγε και ο τρόπος που περιγράφει την πρώτη του βόλτα στα πορνεία του Παρισιού;). Και απ'το απεγνωσμένο βλέμμα του στην τελική σεκάνς-ένα βλέμμα που φτάνει για να συγχωρήσεις τα πάντα σε αυτό το παιδί.

Από τα κορυφαία φιλμ της Νουβέλ Βαγκ που εκείνη την εποχή μόλις γεννιέται και ένα σημαντικό πέρασμα του Τρυφώ από τη θεωρία της κινηματογραφικής κριτικής στην πράξη (το ίδιο έκανε και ο άλλος μεγάλος της Νουβέλ Βαγκ, ο ακόμα πιο πειραματιστής Γκοντάρ). Ο συνδυασμός των εικόνων και της μουσικής σε αυτή την ταινία αφήνουν οπωσδήποτε το στίγμα τους μέσα σου.




0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget